Πόνος γόνατος το πρωί: 7 αιτίες και πώς να τον αντιμετωπίσετε

Ο πόνος γόνατος το πρωί είναι μια από τις πιο συχνές καταγγελίες που ακούνε ορθοπεδικοί και φυσιοθεραπευτές στην Ελλάδα. Εκατομμύρια Έλληνες, από νέους εργαζόμενους μέχρι ηλικιωμένους, ξυπνούν καθημερινά με μια ενοχλητική ακαμψία ή έντονο πόνο που καθιστά δύσκολη την πρώτη κίνηση της ημέρας. Αν και φαίνεται «φυσιολογικό» με την ηλικία, ο πόνος γόνατος το πρωί είναι πάντα ένα σήμα προειδοποίησης από το σώμα σας.

Σε αυτό το εκτενές άρθρο, θα αναλύσουμε λεπτομερώς τις 7 κύριες αιτίες του πρωινού πόνου στο γόνατο, θα εξηγήσουμε γιατί επιδεινώνεται τη νύχτα, και θα σας παρουσιάσουμε 10 επιστημονικά τεκμηριωμένες στρατηγικές — από άμεσες λύσεις μέχρι μακροπρόθεσμες προληπτικές συνήθειες — για να ανακτήσετε την ευκινησία και την ποιότητα ζωής σας.

Γιατί ο πόνος γόνατος το πρωί είναι χειρότερος;

Πολλοί αναρωτιούνται: «Γιατί το γόνατό μου πονάει το πρωί αλλά βελτιώνεται μετά από λίγη ώρα;». Η απάντηση βρίσκεται στη φυσιολογία των αρθρώσεων κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Κατά τη νύχτα, το σώμα μας παραμένει ακίνητο για 6–8 ώρες. Αυτή η παράταση ακινησίας προκαλεί τέσσερις βασικές αλλαγές:

• Πήξη του συνοβιακού υγρού: Το υγρό που λιπαίνει τις αρθρώσεις γίνεται πιο παχύ χωρίς κίνηση, με αποτέλεσμα την αίσθηση «σκληρότητας» το πρωί.
• Μειωμένη κυκλοφορία: Η ροή του αίματος προς τα άκρα επιβραδύνεται, καθυστερώντας την παράδοση οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στους αρθρικούς ιστούς.
• Συσσώρευση φλεγμονωδών παραγόντων: Σε περιπτώσεις φλεγμονής, οι προϊόντες της φλεγμονής συσσωρεύονται κατά τη νύχτα, εντείνοντας τον πόνο και το οίδημα.
• Χαμηλότερη θερμοκρασία σώματος: Η φυσιολογική υποθερμία κατά τον ύπνο ενισχύει την ακαμψία — ειδικά στις υγρές και κρύες νύχτες της ελληνικής χειμωνιάς.

Αυτό εξηγεί γιατί ο πόνος συνήθως βελτιώνεται μετά από 20–30 λεπτά κίνησης: το σώμα «ζεσταίνεται», το συνοβιακό υγρό αραιώνεται, και η κυκλοφορία επανέρχεται.

Οι 7 κύριες αιτίες του πόνου γόνατος το πρωί

1. Οστεοαρθρίτιδα (Degenerativa άρθρωση)

Η οστεοαρθρίτιδα είναι η πιο συχνή αιτία πρωινού πόνου στο γόνατο, ειδικά σε άτομα άνω των 50 ετών. Πρόκειται για μια εκφυλιστική διαδικασία όπου η προστατευτική χόνδρος μεταξύ των οστών φθείρεται, οδηγώντας σε τριβή, φλεγμονή και πόνο.

Κλασικά συμπτώματα:

• Ακαμψία που διαρκεί 20–30 λεπτά μετά το ξύπνημα
• «Τρίξιμο» ή «κρότος» κατά την κάμψη του γόνατος
• Πόνος που χειροτερεύει μετά από παρατεταμένη δραστηριότητα (π.χ. περπάτημα σε αγορά)
• Βελτίωση με ήπια κίνηση

Παράγοντες κινδύνου: Ηλικία, υπερβάρεια, προηγούμενος τραυματισμός, γενετική προδιάθεση, επαγγέλματα με επαναλαμβανόμενες κινήσεις.

2. Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Σε αντίθεση με την οστεοαρθρίτιδα, η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μια αυτοάνοση νόσος όπου το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στις αρθρώσεις. Συχνά εμφανίζεται συμμετρικά (και στα δύο γόνατα).

Διακριτικά συμπτώματα:

• Ακαμψία που διαρκεί πάνω από 1 ώρα
• Έντονο οίδημα και ζέστη στην άρθρωση
• Γενική κόπωση και πυρετός χαμηλού βαθμού
• Πόνος που επιδεινώνεται με την άνεση (όχι με την κίνηση)

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα απαιτεί άμεση διάγνωση από ρευματολόγο. Η έγκαιρη θεραπεία μπορεί να επιβραδύνει την πρόοδο της νόσου.

3. Βursitis (Φλεγμονή της βύρσας)

Οι βύρσες είναι μικροί σάκοι γεμάτοι υγρό που λειτουργούν ως «αμορτισέρ» μεταξύ οστών, τενόντων και δέρματος. Η βursitis προκαλείται από επαναλαμβανόμενη πίεση ή τραυματισμό.

Πώς να την αναγνωρίσετε:

• Τοπικός πόνος πάνω ή κάτω από την επιγονατίδα
• Ορατό οίδημα ή ερυθρότητα
• Ευαισθησία στην αφή
• Δυσκολία στο γονάτισμα (π.χ. κατά το προσευχητάρισμα ή το καθάρισμα)

Συχνή σε νοικοκυρές, κηπουρούς και εργάτες που περνούν ώρες στα γόνατα.

4. Τενοντίτιδα επιγονατίδας

Η τενοντίτιδα επιγονατίδας (ή «γόνατο του άλτη») είναι φλεγμονή του τένοντα που συνδέει την επιγονατίδα με την κνήμη. Συνήθως προκαλείται από υπερχρήση.

Συμπτώματα:

• Πόνος στο μπροστινό μέρος του γόνατου, κάτω από την επιγονατίδα
• Επιδείνωση μετά από παρατεταμένη καθιστική στάση («σύνδρομο του γραφείου»)
• Πόνος κατά την ανάβαση σκαλιών ή το τρέξιμο

5. Σύνδρομο της πλαγίας ταινίας

Η πλάγια ταινία είναι μια λεπτή ταινία ινώδους ιστού που τρέχει κατά μήκος του έξω μηρού. Η φλεγμονή της προκαλείται από επαναλαμβανόμενη τριβή, συχνά σε δρομείς.

Χαρακτηριστικά:

• Πόνος στην εξωτερική πλευρά του γόνατος
• Αίσθηση «καψίματος» ή «τριξίματος»
• Επιδείνωση κατά τη διάρκεια ή μετά τη δραστηριότητα

6. Βλάβη μηνίσκου

Ο μηνίσκος είναι ένας χόνδρινος «αμορτισέρ» που απορροφά κραδασμούς. Μπορεί να τραυματιστεί από απότομη περιστροφή ή να φθείρεται με την ηλικία.

Σημάδια:

• Αίσθηση «κλειδώματος» ή «πατήματος» του γόνατος
• Οξύς πόνος κατά την περιστροφή
• Οίδημα που εμφανίζεται μετά από δραστηριότητα
• Πρωινή ακαμψία που διαρκεί ώρες

7. Λάθος στάση ύπνου

Μερικές φορές, η αιτία είναι απλά βιομηχανική:

• Ύπνος με τα γόνατα υπερβολικά τεντωμένα ή τελείως συσπασμένα
• Μαλακό στρώμα που δεν υποστηρίζει τη σπονδυλική στήλη
• Ύπνος στην κοιλιά, που στρίβει τα γόνατα
• Έλλειψη μαξιλαριού μεταξύ των ποδιών για όσους κοιμούνται στο πλάι

Μια απλή αλλαγή στη στάση ύπνου μπορεί να λύσει το πρόβλημα εντελώς.